Normal yıpranma mı, hasar mı?
Depozito tartışmalarının neredeyse tamamı tek bir ayrımda düğümlenir: bu iz, evde yaşamanın doğal sonucu mu, yoksa kiracının sorumlu olduğu bir hasar mı? Kanun bu ayrımı net biçimde yapar; zorluk, somut kaleme uygulamaktadır. Aşağıda kural, ölçütler ve kalem kalem tablo var.
- Olağan yıpranmadan kiracı sorumlu değildir (TBK m.334) — bunun için kesinti yapılamaz.
- Olağan temizlik ve bakım giderleri kiracıya aittir (TBK m.317).
- Ölçüt: zamanla mı oluştu, kullanım biçiminden mi? ve girişteki duruma göre değişti mi?
- Eskimiş bir eşya kırıldığında kullanım payı düşülür; sıfır bedel istenemez.
- Kesintiyi iddia eden taraf, kalemi ve tutarı belgelemek zorundadır.
Kural: kanun ne diyor?
Bu hüküm iki yönlüdür. Kiracı, evi teslim aldığı durumda geri vermek zorundadır — ama sözleşmeye uygun kullanmadan doğan eskime bu yükümlülüğün dışındadır. Beş yıl yaşanan bir evin beş yıl önceki gibi olması beklenemez; kanun bunu kabul eder.
Kiracının yükümlülükleri de vardır. Kiralananı özenle kullanmak zorundadır (TBK m.316) ve olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderleri kendisine aittir (TBK m.317). Yani "hiçbir şeyden sorumlu değilim" de doğru değildir: evi makul ölçüde temiz ve bakımlı teslim etmek kiracının işidir.
Ayrımı yapmanın üç ölçütü
-
Zaman mı, davranış mı?
Kimse kullanmasa da oluşacak bir değişim (boyanın solması, silikonun sararması, contanın sertleşmesi) yıpranmadır. Belirli bir olayın veya kullanım biçiminin sonucu olan değişim (kırık cam, yanmış tezgâh, sökülmüş dolap) hasardır.
-
Girişteki duruma göre değişti mi?
Karşılaştırma noktası, evin bugünkü hâli değil, teslim alındığı andaki hâlidir. Girişte de var olan bir çizik, çıkışta kesinti sebebi olamaz. Bu yüzden giriş teslim tutanağı bu tartışmanın merkezindedir.
-
Süre ve ekonomik ömür ne kadar?
Aynı kalem, kalış süresine göre farklı değerlendirilir. 10 ay sonra aşınmış bir halı ile 8 yıl sonra aşınmış bir halı aynı şey değildir. Uzun kiralarda pek çok kalem, ekonomik ömrünü zaten tamamlamış olur.
Kalem kalem karşılaştırma
Aşağıdaki tablo uygulamada en sık tartışılan kalemleri gösterir. Nihai değerlendirme somut olaya göre değişir; tablo bir başlangıç çerçevesidir.
| Durum | Değerlendirme | Neden |
|---|---|---|
| Duvar boyasının zamanla solması, matlaşması | Yıpranma | Kullanımdan bağımsız, zamanla oluşur. |
| Tabloya, raf ve perdeye ait az sayıda küçük çivi/dübel deliği | Yıpranma | Olağan konut kullanımının parçası kabul edilir. |
| Duvarda çok sayıda büyük delik, sıva sökülmesi | Hasar | Olağan kullanım sınırını aşan müdahale. |
| İzinsiz koyu renge boyama, duvar kâğıdı sökülmesi | Hasar | Eski hâline getirme masrafı doğurur. |
| Parkede mobilya izleri, yüzeysel çizikler, mat alanlar | Yıpranma | Yürüme ve mobilya kullanımının doğal sonucu. |
| Parkede su kabarması, yanık izi, kırık lamel | Hasar | Belirli bir olaya bağlı, önlenebilir zarar. |
| Musluk/batarya kireçlenmesi, contanın sertleşmesi | Yıpranma | Su sertliğine bağlı kaçınılmaz eskime. |
| Kırık lavabo, çatlak klozet, kopmuş batarya | Hasar | Darbe veya hatalı kullanım gerektirir. |
| Banyoda silikonun sararması, derz kararması | Yıpranma | Nemli ortamda zamanla oluşur. |
| Havalandırılmadığı için yayılmış küf ve rutubet lekeleri | Hasar | Özen borcunun ihlali sayılabilir (yapısal nem hariç). |
| Yapıdan kaynaklanan rutubet, çatı/dış duvar sızıntısı | Kiraya veren | Ayıptan sorumluluk kiraya verene aittir. |
| Dolap menteşesinin gevşemesi, çekmece rayının zorlaşması | Yıpranma | Açma-kapama sayısına bağlı doğal aşınma. |
| Kopmuş dolap kapağı, kırılmış raf, sökülmüş tezgâh | Hasar | Aşırı yükleme veya darbe sonucu. |
| Halı/muşambanın geçiş yollarında aşınması | Yıpranma | Kullanım ömrüyle ilgili. |
| Halıda yanık, kalıcı boya/evcil hayvan lekesi | Hasar | Tek bir olaydan doğan kalıcı zarar. |
| Kombinin yıllık bakım gerektirmesi | Yıpranma | Olağan bakım; peteklerin hava alması gibi. |
| Kombinin donarak patlaması (kışın suyu boşaltmamak) | Hasar | Özen borcunun ihlali; önlenebilirdi. |
| Cam kenarı fitil eskimesi, pencere ayarının bozulması | Yıpranma | Malzeme yorulması. |
| Kırık cam, kopmuş pencere kolu, zorlanmış kilit | Hasar | Fiziksel müdahale sonucu. |
| Genel toz ve normal kullanım kiri | Yıpranma | Olağan temizlikle giderilir (kiracının işi). |
| Yağ tabakası bağlamış mutfak, temizlenmemiş fırın, çöp bırakılması | Hasar | Olağan temizlik borcunun ihlali (TBK m.317). |
| Eksik veya kayıp anahtar, demirbaş | Hasar | Teslim yükümlülüğünün eksik yerine getirilmesi. |
Her kalem siyah-beyaz değildir. Kısmen eskimiş, kısmen zorlanmış bir kalemde masrafı yarı yarıya bölmek çoğu zaman en gerçekçi çözümdür. Emanev'in adil iade motoru da her kalem için üç seçenek sunar: normal yıpranma (kesinti yok), paylaşımlı ½, kiracı hasarı (tam).
Kullanım payı: eski eşyanın yerine sıfır istenemez
Bir kalem gerçekten hasar görmüş olsa bile, tazminat "yenisini almanın bedeli" değildir. Zarar hesabında eşyanın kalan ömrü dikkate alınır; aksi hâlde kiraya veren eskimiş bir eşyayı kiracının parasıyla yenilemiş olur.
Örnek: toplam ömrü 10 yıl kabul edilen bir cihaz 8 yıllıkken kullanım hatasıyla bozulduysa, sıfırının bedelinin tamamı değil, kalan iki yıllık payı tartışılır. Aynı mantık boya, halı, mutfak dolabı gibi kalemler için de geçerlidir.
Kesinti tutarını girip iade edilmesi gereken rakamı görmek için depozito hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.
Kesintiyi kim ispatlar?
İddia eden. Kesinti yapan taraf üç şeyi ortaya koymak zorundadır: hangi kalem, ne kadar ve girişte böyle olmadığı. "Ev yıpranmıştı" beyanı bunların hiçbirini karşılamaz.
Kiraya veren açısından kritik bir kural daha vardır: geri verme sırasında kiralananı gözden geçirip kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri ona hemen yazılı olarak bildirmezse, kiracı her türlü sorumluluktan kurtulur (TBK m.335). Aylar sonra hazırlanan bir hasar listesi bu yüzden çok zayıftır.
Sık sorulan sorular
Sözleşmede "ev boyalı teslim edilecektir" yazıyorsa ne olur?
Böyle bir madde çoğu zaman tartışmalıdır. Kanun, kiracının sözleşmeye uygun kullanmadan doğan zararları gidermesi dışında önceden tazminat taahhüdünde bulunmasına ilişkin anlaşmaları geçersiz sayar (TBK m.334/2). Kiracıya, yıpranmadan bağımsız olarak her hâlükârda boya yükleyen bir madde bu sınıra girebilir; somut metnin bir avukatça değerlendirilmesi gerekir.
Evcil hayvan izleri her zaman hasar mıdır?
Hayır. Kılların temizlenmesi olağan temizlik kapsamındadır. Buna karşılık tırmalanmış kapı, çiğnenmiş süpürgelik veya kalıcı koku/leke gerçek hasar sayılabilir. Sözleşmede evcil hayvan yasağı varsa, ayrıca sözleşmeye aykırılık gündeme gelir.
Küçük tamiratları kim yapar?
Olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderleri kiracıya aittir (TBK m.317): sızdıran musluk contası, yanan ampul, tıkanan gider gibi küçük işler. Yapıya ilişkin esaslı onarımlar (kombi değişimi, tesisat yenileme, çatı sızıntısı) kiraya verenin yükümlülüğündedir.
Ev sahibi "her hâlükârda boya bedeli keserim" diyebilir mi?
Standart bir kesinti kalemi olarak dayatılamaz. Boya bedeli, ancak duvarların olağan yıpranmayı aşan bir durumda olduğu ve bunun girişteki duruma göre değiştiği ortaya konursa gündeme gelir; ayrıca boyanın kendi ömrü de hesaba katılır.
Bu ayrımı tartışmaya bırakmayın
Emanev girişteki durumu kaydeder, çıkışta yan yana koyar ve her kalem için "normal yıpranma / paylaşımlı / kiracı hasarı" ayrımını şeffaf biçimde hesaba katar. Sonuç: imzalı, doğrulanabilir bir iade önerisi.
Ücretsiz başlayın →İlgili rehberler
Ev teslim tutanağı nasıl hazırlanır?
Karşılaştırmanın referans noktası: girişteki durumu doğru kaydetmek.
Rehberi oku → AnlaşmazlıkDepozito iade edilmiyor
Kesinti haksızsa izlenecek yol: ihtar, arabuluculuk, icra takibi, dava.
Rehberi oku → AraçDepozito hesaplayıcı
Kesintileri girin, iade edilmesi gereken tutarı görün.
Hesaplayıcıyı aç →Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Tablodaki değerlendirmeler genel bir çerçeve sunar; somut olayda mahkeme, keşif ve bilirkişi incelemesiyle farklı sonuca varabilir. Somut durumunuz için bir avukata danışın. Son güncelleme: 5 Ağustos 2026.